Publikujemy raport płk. rez. pil. Krystiana Zięcia poświęcony systemowi szkolenia personelu F-16 w Polsce. Raport wraca do koncepcji przedstawionej w 2017 roku, aktualizuje ją o doświadczenia ostatnich dziewięciu lat i przedstawia konkretny plan budowy krajowej zdolności szkoleniowej.
Punktem wyjścia jest diagnoza, że Polska nadal nie kontroluje w pełni tempa szkolenia własnych załóg F-16. Dostęp do miejsc szkoleniowych w Stanach Zjednoczonych pozostaje ograniczony i zależny od dostępności samolotów, instruktorów, obsługi oraz godzin lotu. Jednocześnie Polska realizuje programy F-35 i FA-50 oraz przygotowuje modernizację F-16 do standardu F-16V, co zwiększa zapotrzebowanie na doświadczonych pilotów, instruktorów, techników i personel szkoleniowy.
Raport wskazuje, że współpraca ze Stanami Zjednoczonymi i europejskimi ośrodkami szkoleniowymi powinna być utrzymana, ale jako uzupełnienie krajowych zdolności, a nie ich zastępstwo. Polska powinna posiadać własny, stały system szkolenia F-16, pozwalający przewidywalnie przygotowywać kolejne załogi i instruktorów.
Centralnym elementem proponowanego rozwiązania jest utworzenie Narodowego Centrum Szkolenia i Gotowości F-16. Centrum miałoby odpowiadać za szkolenie pilotów uzyskujących pierwsze kwalifikacje na F-16, rozwój dowódców ugrupowań, szkolenie instruktorów, instruktorów naziemnych i kontrolerów naprowadzania, a także standaryzację, dokumentację i ocenę jakości szkolenia. System miałby wykorzystywać zarówno kadrę wojskową, jak i kontraktową, przy zachowaniu przez państwo kontroli nad najważniejszymi elementami programu.
Raport przedstawia również szczegółową ścieżkę wdrożenia. W pierwszych miesiącach przewidziano wyznaczenie właściciela programu, audyt dostępnych zasobów, uporządkowanie kwestii prawnych, bezpieczeństwa i ITAR oraz uruchomienie zdolności pomostowej. Pierwsze pełne krajowe kursy miałyby rozpocząć się w ciągu 12 do 24 miesięcy, a w kolejnych latach system powinien stopniowo zwiększać udział polskich instruktorów i ograniczać zależność od personelu zewnętrznego.
Opracowanie analizuje także koszty uruchomienia programu. Czteroletni budżet kontraktowego wsparcia i przygotowania systemu oszacowano na 153 do 237 mln zł. Kwota ta nie obejmuje kosztów godzin lotu, paliwa, utrzymania samolotów ani dużych inwestycji symulatorowych. Raport zaznacza przy tym, że wcześniejsze porównania kosztów szkolenia w Polsce i za granicą wymagają ostrożnej interpretacji i aktualizacji na podstawie bieżących danych.
Najważniejszy wniosek raportu jest prosty - krajowa zdolność szkoleniowa powinna stać się trwałym elementem polskiego systemu obronnego. Celem nie jest rezygnacja ze współpracy z sojusznikami, ale stworzenie rozwiązania, które pozwoli Polsce samodzielnie planować szkolenie, rozwijać własną kadrę instruktorską i utrzymywać ciągłość przygotowania personelu F-16.
